Wat is het effect van een vleestaks?
De milieu-impact van voedselconsumptie in Europa is groot en blijft grotendeels buiten het huidige belastingbeleid. Terwijl klimaat, watergebruik en biodiversiteit onder druk staan, worden vlees en andere voedingsmiddelen in veel landen fiscaal ontzien. Een nieuwe studie in Nature Food analyseert wat er gebeurt als dat verandert, en wat dit betekent voor consumptie, milieu en huishoudens.
Voedselconsumptie drukt zwaar op milieu
Voedsel is verantwoordelijk voor bijna een kwart van de broeikasgasuitstoot van EU-huishoudens. De impact op andere milieuthema’s ligt nog hoger. Meer dan de helft van het landgebruik, biodiversiteitsverlies en fosforemissies hangt samen met voedselconsumptie, net als ruim twee derde van de water- en stikstofvoetafdruk. De analyse is gebaseerd op een internationaal input-outputmodel en gebruikt data uit 2019. Daarbij zijn ook milieueffecten buiten de EU meegenomen via mondiale handelsketens.
Afschaffen verlaagde btw op vlees
In 22 van de 27 EU-landen geldt een verlaagd btw-tarief op vleesproducten. Het schrappen van deze korting leidt gemiddeld tot een prijsstijging van 10,6 procent voor vlees. De vraag naar rundvlees, varkensvlees en pluimvee daalt daardoor met gemiddeld 8 tot 11 procent. Volgens de studie resulteert dit in een afname van voedselgerelateerde broeikasgasemissies van 3,5 tot 5,7 procent. Ook landgebruik, waterverbruik, biodiversiteitsverlies en stikstof- en fosforemissies nemen af. Door prijs- en inkomenseffecten veranderen ook de afzetvolumes van andere voedingscategorieën.
CO₂-prijs op alle voedingsmiddelen
De onderzoekers vergelijken dit scenario met een uniforme CO₂-prijs op alle voedingsmiddelen. Een tarief van circa 52 euro per ton CO₂-equivalent leidt tot dezelfde reductie in broeikasgasemissies als de btw-maatregel. Deze benadering levert extra reducties op voor watergebruik, landgebruik en nutriëntenemissies. Omdat alle productgroepen worden geraakt, verschuift het totale consumptiepatroon sterker. De gemiddelde kosten voor huishoudens liggen hoger dan bij de btw-maatregel, maar de extra belastinginkomsten compenseren dit grotendeels, mits ze worden teruggesluisd.
