'Lelijke' groenten en fruit verkopen prima
Lelijke groenten en fruit verdwijnen nog te vaak uit beeld. Niet omdat consumenten ze weigeren, maar omdat ze nauwelijks in het schap liggen. Als het aanbod groot genoeg is, nemen consumenten ze gewoon mee. Dat blijkt uit onderzoek van hoogleraar Ilona de Hooge.
Ongeveer een derde van alle voedselverspilling hangt samen met esthetische eisen. Producten worden afgekeurd op vorm of formaat, terwijl ze volledig eetbaar zijn. ‘Dat is zonde en onnodig. Het gaat om perfect eetbare producten die enkel afwijken in vorm of formaat.’
Verantwoordelijkheid in de keten
De Hooge onderzoekt al jaren hoe boeren, supermarkten en consumenten omgaan met imperfecte producten. Boeren willen ze vaak verkopen, maar denken dat supermarkten ze niet inkopen. Supermarkten verwijzen op hun beurt naar de consument, die afwijkende producten niet zou willen kopen. Volgens De Hooge laat consumentenonderzoek iets anders zien. ‘Als je uitlegt dat deze producten anders worden weggegooid, zijn meerdere mensen bereid ze te kopen en te eten.’
Drempel van dertig procent
Om de dynamiek beter te begrijpen, voerde De Hooge bestaande kennis in een computermodel in. Ze simuleerde scenario’s waarbij 5, 10, 30 of 50 procent van het aanbod uit imperfecte producten bestaat, gemengd in hetzelfde schap en als structureel aanbod. Bij een aandeel van circa 10 procent verandert weinig. Consumenten blijven vooral de perfecte producten kiezen. De afwijkende exemplaren blijven liggen.
Vanaf minimaal 30 procent kantelt het beeld. De verkoop daalt in eerste instantie, maar trekt daarna weer aan. ‘Consumenten lijken eraan te moeten wennen. Daarna letten ze er nauwelijks nog op en accepteren ze dat versproducten er nou eenmaal zo uitzien.’ Een voorwaarde is wel de presentatie: ‘Leg imperfecte producten gewoon tussen de rest. Niet in een apart schap of met een kortingslabel dat suggereert dat er iets mis mee is.’
Systeem gericht op uniformiteit
De praktijk is minder eenvoudig. ‘Het hele voedselsysteem is gericht op de uniformiteit.’ Transportkratten zijn afgestemd op rechte komkommers. In een krat waar twintig rechte passen, gaan vijftien kromme. Ook verwerkers werken met machines die standaardvormen vereisen.
Daarnaast is het aanbod grillig. Niet elke week zijn dezelfde afwijkingen beschikbaar. Supermarkten hebben beperkte schapruimte en kiezen voor producten met een voorspelbare marge. Perfecte groenten en fruit zijn ruim voorhanden. De noodzaak om het anders te doen ontbreekt daardoor vaak.
