De verborgen rekening van ons voedsel
Voedsel is de laatste jaren flink duurder geworden. Toch laat de prijs aan de kassa nog steeds niet zien wat eten ons écht kost. Uit het rapport The Hidden Bill van Deloitte blijkt dat de maatschappelijke schade van de Nederlandse landbouw jaarlijks ongeveer 5,3 miljard euro bedraagt. Dat bedrag overstijgt de economische waarde die de sector zelf toevoegt.
Wat de prijs niet laat zien
Deloitte vergeleek de economische opbrengsten van de landbouw met de maatschappelijke kosten voor milieu en gezondheid. De primaire landbouwproductie levert jaarlijks zo’n 13,3 miljard euro aan toegevoegde waarde op, goed voor 1,4 procent van het Nederlandse bbp. Daartegenover staan forse kosten door uitstoot en milieuschade.
Volgens de analyse wordt de grootste schade veroorzaakt door klimaatverandering (7,9 miljard euro per jaar) en luchtvervuiling door ammoniak uit mest (5,9 miljard euro). Watervervuiling door stikstof kost jaarlijks nog eens 1,3 miljard euro, en verlies aan biodiversiteit voegt daar 2,5 miljard euro aan toe. Ook pesticidengebruik brengt een maatschappelijke kostenpost van zo’n 440 miljoen euro per jaar met zich mee.
Daarnaast benoemt Deloitte de gevolgen voor de volksgezondheid. Ongezonde eetpatronen vergroten het risico op ziekten als obesitas en diabetes, wat leidt tot hogere zorgkosten. Die kosten zijn niet zichtbaar in de winkelprijs, maar maken wel deel uit van wat Deloitte de ‘hidden bill’ noemt.
Eerlijk zicht op waarde
De Nederlandse landbouw produceert jaarlijks 1,8 miljard kilo eiwit, waarvan 60 procent dierlijk en 40 procent plantaardig. In totale energieproductie kan de sector de bevolking ruim tweeënhalf keer voeden. Toch blijkt uit de berekeningen dat de maatschappelijke schade zwaarder weegt dan de economische winst.
Volgens Deloitte is meer transparantie nodig om de werkelijke waarde van voedsel te begrijpen. “Zolang de verborgen rekening niet wordt betaald, blijft goedkoop voedsel uiteindelijk het duurst.”
Lees het hele rapport: ‘The Hidden Bill’
