Ultrabewerkt betekent niet automatisch ongezond
Ultrabewerkte voeding staat steeds vaker centraal in het gezondheidsdebat. Daarbij gaat het gesprek zelden over nuance. Ook brood wordt regelmatig genoemd als voorbeeld van een product dat ongezond zou zijn. Het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC) plaatst kanttekeningen bij dat beeld en wijst op recente wetenschappelijke inzichten.
De rol van de NOVA-classificatie
De discussie wordt aangejaagd door de NOVA-classificatie. Deze indeling groepeert voedingsmiddelen op basis van de mate van bewerking. Het systeem is ontwikkeld door de Braziliaanse wetenschapper Carlos Monteiro en gepubliceerd in The Lancet. Volgens deze systematiek valt ook (supermarkt)brood onder ‘ultrabewerkt’, omdat het meerdere bewerkingsstappen ondergaat en toevoegingen bevat.
Veel ultrabewerkte producten, zoals chips en frisdrank, hebben een hoge energiedichtheid en zijn gemakkelijk te consumeren. Dat vergroot de kans op overconsumptie. Onderzoek laat zien dat een hoge inname van dergelijke producten samenhangt met een verhoogd risico op onder meer diabetes, hart- en vaatziekten en kanker. Volgens het NBC geldt die relatie echter niet voor alle bewerkte producten.
Niet elk ultrabewerkt product is hetzelfde
Voedingskundige Linda van Zonsbeek verwijst naar onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie. Deze studie, gepubliceerd in 2023 in The Lancet Regional Health – Europe, analyseerde gegevens van ruim 266.000 Europeanen. De onderzoekers zagen dat een hoge consumptie van ultrabewerkte producten samenhangt met een hoger risico op meerdere chronische aandoeningen. Tegelijkertijd bleek dat dit risico sterk verschilt per productgroep.
“Vooral ultrabewerkte dierlijke producten, suikerhoudende dranken en sauzen laten een verhoogd risico zien,” stelt Van Zonsbeek. “Brood en ontbijtgranen zijn juist geassocieerd met een lager risico op het krijgen van ziektes.” Dat effect wordt vooral toegeschreven aan het vezelgehalte.
Brood en voedingsadvies
Volgens het NBC laat dit zien dat ‘ultrabewerkt’ geen gezondheidslabel is. Brood, en met name volkorenbrood, levert vezels, vitamines en mineralen. De Gezondheidsraad adviseert dagelijks minimaal 90 gram volkorenproducten, wat neerkomt op ongeveer drie sneetjes volkorenbrood.
