Spliterwt maakt comeback op Nederlandse akkers
Vijftig jaar moesten we wachten, maar hij is terug: de oer-Hollandse spliterwt. Dit jaar zetten De Eiwitboeren en HAK samen de eerste stappen om de erwt weer op Nederlandse akkers te krijgen. De eerste oogst is inmiddels binnen, en dat smaakt naar meer.
Na halve eeuw weer in de grond
In de jaren ’70 vertrok de teelt naar Noord-Amerika. Daar kon grootschalige productie de prijs flink drukken. Hier verdween hij uit het landschap. Tot nu. In maart zaaiden De Eiwitboeren en HAK tien hectare in, verspreid over het land.
Teler Lucas Jensema uit Groningen deed mee en kijkt tevreden terug. “Dit jaar was het eerste jaar dat ik spliterwten teelde en het was een leerzame ervaring. De weersomstandigheden, een droog en warm voorjaar en af en toe een goede bui, hebben ervoor gezorgd dat de gewassen het goed hebben gedaan. Ik deed mee aan de proef omdat ik het leuk vind om te diversifiëren in gewassen en vanwege het duurzamere karakter van vlinderbloemige gewassen waardoor de spliterwt goed past in mijn bouwplan. Deze erwt heeft namelijk geen stikstof nodig en laat ook stikstof achter in de bodem, wat een voordeel is voor een volgend gewas. Bovendien eten we allemaal snert, maar we halen de erwten voor de soep hier niet vandaan. Dat is natuurlijk zonde en het is daarom ook geweldig dat de oer-Hollandse spliterwt door deze proef weer terug is in Nederland.”
Peulvruchten dichter bij huis
HAK experimenteert al langer met peulvruchten die normaal gesproken van ver komen. Kidneybonen, zwarte en witte bonen zijn al eerder met succes lokaal geteeld. Volgens voorzitter Henk Janknegt van de Eiwitboeren is het nu zaak om ook met de spliterwt schaal te maken. “Mijn ouders teelden in de jaren ’70 nog spliterwten. Daarna is de teelt massaal naar Noord-Amerika verhuisd. Door schaalvergroting kon de Nederlandse spliterwt niet meer concurreren. Dat is nog steeds een uitdaging, maar het is onze overtuiging als Eiwitboeren dat we ook in Nederland weer schaal kunnen opzoeken.”
HAK-directeur Nicole Freid wijst op de rol van peulvruchten in de eiwittransitie. Ze noemt ze voedzaam, plantaardig en een aantrekkelijk alternatief voor vlees, zeker als ze van dichtbij komen.
Minder afhankelijk van buitenlands aanbod
De proef past binnen de ‘Bean Deal’ uit 2023. Daarmee spraken het ministerie van LVVN en 56 partners af om Nederland minder afhankelijk te maken van buitenlandse eiwitrijke gewassen.
Maar de prijs blijft voorlopig een lastige hobbel. Nederlandse spliterwten zijn duurder dan de Amerikaanse. Meer schaal kan dat gat dichten, zeggen HAK en de Eiwitboeren. En daarvoor moeten meer partijen aan boord.
Henk: “We proberen zoveel mogelijk partijen samen te brengen om de gewenste schaalgrootte te creëren. We roepen dan ook andere marktpartijen die spliterwten verkopen of verwerken op om zich aan te sluiten.”
