Zeewier populair, maar voedselveiligheid blijft een zorg
Zeewier staat steeds vaker op het menu. In salades, in wraps, als chips of in noedels. Dat komt niet alleen door de populariteit van sushi, maar ook door de zoektocht naar alternatieve eiwitten. En dus groeit de belangstelling in de voedingsindustrie. De NVWA keek opnieuw naar de risico’s rond teelt en consumptie en ziet kansen, maar ook duidelijke aandachtspunten.
Meer vragen door meer consumptie
De consumptie van zeewier neemt toe, en dat gaat snel. Tegelijk blijkt uit de risicobeoordeling dat vers, onbewerkt zeewier flink wat jodium, lood, anorganisch arseen en PFAS kan bevatten. Bij dagelijks grote porties, ongeveer 90 gram vers of 13 gram droog, kan dat een gezondheidsrisico vormen.
Gelukkig neemt de hoeveelheid van deze stoffen meestal af na stappen zoals wassen, drogen, zouten of fermenteren. Daardoor vallen de risico’s van bewerkte zeewierproducten in de praktijk laag uit. Maar vers zeewier? Dat blijft, rauw gegeten, een stuk gevoeliger.
Micro-organismen bepalen mee wat veilig is
Over ziekteverwekkers op zeewier weten we nog niet alles. Wat wél duidelijk is: milieugerelateerde bacteriën zoals Vibrio spp. en B. cereus worden geregeld gevonden. Pathogenen van mens of dier verschijnen slechts sporadisch en meestal op plekken waar rioolwater of afspoeling uit landbouw het water vervuilt.
Voor de meeste micro-organismen is zeewier geen relevante besmettingsroute; norovirus is daarop de uitzondering. De NVWA schat het risico op infecties via zeewier laag tot zeer laag in. Een vergelijking wordt gemaakt met rauwe vis en dat beeld past bij wat in de praktijk wordt gezien.
Uitheemse soorten zorgen voor ecologische druk
Niet alleen de voedselveiligheid telt mee. Ook de natuur kan last hebben van teelt, vooral als uitheemse soorten worden gebruikt of wanneer uitgangsmateriaal niet lokaal wordt verzameld. In Nederland komen soorten zoals wakame, Japans bessenwier en geperforeerde zeesla al veel voor. Daardoor levert teelt met lokaal verzameld materiaal geen extra risico op.
Maar zodra materiaal van elders komt, kunnen andere soorten meeliften. Die kunnen zich vestigen, zich verder verspreiden en druk zetten op bestaande ecosystemen. De NVWA merkt bovendien op dat vergunningverlening en toezicht rond uitheemse soorten nog niet helder belegd zijn, iets wat risico’s in stand houdt.
