Voedsel verliest voedingswaarde door stijgende CO₂
Aardappels met bonen zijn nu nog een prima maaltijd, maar dat beeld kan snel kantelen. Uit nieuw Leids onderzoek blijkt namelijk dat gewassen minder voedingsstoffen bevatten naarmate het CO₂-gehalte verder oploopt. En dat raakt niet alleen kwetsbare regio’s. Ook mensen die nu ruim voldoende eten, kunnen hierdoor tekorten oplopen.
Afnemende voedingsstoffen
Wat de onderzoekers zien: planten bevatten minder zink, ijzer en eiwitten wanneer de CO₂-concentratie stijgt. Een gemiddelde daling van 4,4%, met uitschieters tot maar liefst 38%. Tegelijkertijd schiet het aantal calorieën juist omhoog. Dat kan dus bijdragen aan overgewicht, terwijl de maaltijd zelf er precies hetzelfde uitziet. Er zijn ook signalen dat schadelijke stoffen zoals lood toenemen. Zeker weten doen we dat nog niet; daar is meer data voor nodig.
Milieuwetenschapper Sterre ter Haar benoemt het probleem scherp. ‘Vaak denken we bij voedselzekerheid aan de vraag of mensen hun maag kunnen vullen. Met ons onderzoek benadrukken we dat voedselzekerheid ook betekent dat ons voedsel voldoende voedingsstoffen bevat. Daar moeten we meer aandacht aan geven.’
Grote gevolgen voor veel gewassen
De Leidse onderzoeksgroep vergeleek gegevens van 43 gewassen, van rijst tot aardappels en van tomaten tot tarwe. Die kwamen uit allerlei studies waarin gewassen onder verschillende CO₂-niveaus groeiden. Niet ideaal om één-op-één te vergelijken. Toch lukte dat, omdat het effect van CO₂ op voedingsstoffen lineair bleek te zijn. Verdubbeling van CO₂? Dan verdubbelt ook het effect. Zo konden de onderzoekers een soort nulmeting bouwen die alle datasets met elkaar verbindt.
Een toekomst die al begonnen is
De nulmeting lag op 350 ppm. Daarna keken de onderzoekers wat er gebeurt bij 550 ppm, een niveau dat volgens hen binnen ons leven haalbaar is. Intussen zitten we al op 425 ppm. We zijn dus halverwege dat scenario. Door die stijging is ons dieet nu waarschijnlijk al minder voedzaam dan een paar decennia geleden. En het kan betekenen dat we in de toekomst bewuster naar onze voeding moeten kijken om genoeg essentiële stoffen binnen te krijgen.
Onderzoek naar oplossingen
De onderzoekers hopen dat hun werk de basis vormt voor meer studies. Meer gewassen, meer klimaateffecten, meer inzicht in hoe we planten kunnen aanpassen. Misschien via andere teeltmethoden. Misschien via nieuwe kasstrategieën.
Ter Haar ziet in elk geval kansen: “Gelukkig is er veel innovatie in de Nederlandse voedselsector en hebben we sterke onderzoeksinstellingen die hier onderzoek naar kunnen doen. Samen kunnen we echt vooruitgang boeken.”
