Steeds meer Salmonella-besmettingen in Nederland
Wat begon als een grote uitbraak in 2023, is inmiddels een langdurig probleem geworden. Het aantal besmettingen met Salmonella Enteritidis in Nederland blijft stijgen. Zowel bij mensen als op legpluimveebedrijven. En dat baart zorgen, ook bij toezichthouders.
Steeds meer meldingen bij mensen
In 2023 lag het aantal bevestigde infecties op 427. Een flinke toename vergeleken met de jaren vóór corona, toen het gemiddelde rond de 281 lag. Ook in 2024 bleef het hoog (401 meldingen), en de eerste helft van 2025 telt er alweer 209. Alleen al dat is het dubbele van wat normaal was in die periode. De meldingen waarbij recent buitenlands verblijf een rol speelde, zijn niet meegeteld.
De uitbraak in 2023, goed voor 151 gevallen, werd waarschijnlijk veroorzaakt door besmette eierschalen. Die kwamen van SE-positieve legkippenbedrijven, maar werden niet goed verhit voordat ze verwerkt werden in pluimveevoer. Daardoor raakten opnieuw kippen besmet. En daarna mensen, via eieren.
Kleinere uitbraken, lastig te herleiden
In 2024 en 2025 zien onderzoekers vooral kleinere clusters. Het RIVM telde er 38 in 2023, 42 in 2024, en al 22 in het eerste halfjaar van 2025. Gemiddeld ging het om drie besmettingen per cluster. Kleine aantallen dus, maar verspreid over het hele land.
Uit genetisch onderzoek blijkt bovendien dat de diversiteit van stammen toeneemt. Dat maakt het lastiger om bronnen te achterhalen en gericht maatregelen te nemen. Volgens het RIVM wijst alles op een wijdverspreid patroon, geen duidelijke bron, geen klassiek besmettingshaardje. Begin 2025 werd daarom een Response Team Zoonosen (RT-Z) opgericht. Zij adviseren onder andere om legkippen vaker te testen en positieve koppels sneller uit te schakelen. Ook genetische monitoring in de hele keten, van stal tot voer, staat op de lijst.
Aantal besmette bedrijven verdubbeld
De cijfers in de pluimveesector laten hetzelfde beeld zien. Tussen 2018 en 2022 werden gemiddeld 30 besmette koppels per jaar gevonden. In 2023 sprong dat aantal naar 74, in 2024 zelfs naar 81. En halverwege 2025 staat de teller al op 50. Een mogelijke verklaring? Legkippen blijven tegenwoordig langer in productie. Naarmate hun leeftijd vordert, neemt de bescherming van het vaccin af. Daardoor kunnen ze vatbaarder worden voor besmetting, en dat verhoogt ook de kans op overdracht tussen bedrijven.
Op Europees niveau valt het nog mee. Vooralsnog lijkt de situatie uniek voor Nederland. Andere EU-landen meldden geen vergelijkbare stijging. Maar dat zegt weinig over wat er nog kan komen.
