Nederlanders eten meer peulvruchten, teelt blijft nog achter
Peulvruchten zitten steeds vaker in ons winkelmandje. Niet alleen omdat het assortiment groeit, maar ook doordat fabrikanten ze slim verwerken in snacks, maaltijden en plantaardige alternatieven. Toch blijft één ding onveranderd: de meeste peulvruchten komen nog steeds uit het buitenland. En dat wringt, juist nu de vraag oploopt.
Groeiende vraag door meer keuze
Sinds 2022 verkopen supermarkten naar schatting 10-15% meer peulvruchten. Dat komt vooral door maaltijdcomponenten en varianten die hier niet van oudsher op tafel staan, zoals kikkererwten en edamame. Merken als HAK en Boon duwen de categorie zichtbaar vooruit. Ze brachten veel nieuwe gemaksproducten, wat de drempel voor consumenten flink verlaagt.
Ook in andere schappen duiken peulvruchten op. Snacks, kant-en-klaarmaaltijden, plantaardige vervangers en hybride vlees- en zuivelproducten: overal komen ze terug. Veldbonen en erwten worden hiervoor veel gebruikt. De groei bij vleesvervanger zelf gaat wat langzamer, vooral doordat dat assortiment is gekrompen en meer richting huismerken schuift. Bij snacks en maaltijden groeit het juist wel door.
Meer producten, maar lage zelfvoorziening
In vier jaar tijd kwamen er zo’n dertig tot veertig herkenbare peulvruchtproducten bij in service-supermarkten. Een grote sprong, zo’n 30% erbij. Supermarkten sleutelen continu aan hun assortiment, waardoor de assortimentsgrootte soms piekt en soms zakt.
Ondertussen blijft de afhankelijkheid van het buitenland groot. Nederland teelt jaarlijks ongeveer zevenduizend ton peulvruchten. Dat aantal is maar klein als je het vergelijkt met landen als Canada en Australië, waar miljoenen tonnen worden verbouwd. Ook binnen Europa loopt Nederland achter. Een deel van de eigen teelt, bijvoorbeeld luzerne, gaat bovendien naar diervoer.
Samenwerking nodig voor meer Nederlandse teelt
De wereldmarkt verschuift. Canada en Australië zijn nog steeds grote spelers, maar Rusland en Turkije duiken steeds vaker op als belangrijke exporteurs. Handelsstromen veranderen door tarieven en geopolitieke druk. En landen die structureel tekortkomen, zoals India en de EU, proberen de afhankelijkheid te verkleinen.
In Nederland bestaat veel enthousiasme voor meer vlinderbloemige gewassen, maar de kostprijs van exotische peulvruchten blijft een flinke drempel. Buitenlandse edamame of kikkererwten zijn simpelweg goedkoper door lagere land- en arbeidskosten. Wil de Nederlandse teelt groeien, dan moet de keten hechter samenwerken. Supermarkten kunnen bijdragen door minder op de laagste prijs te focussen, door meerjarige afzetgaranties te geven en door risico’s eerlijker te delen. Telers zullen transparanter moeten zijn over hun kosten. Dat het mogelijk is, blijkt: Nederlandse edamame ligt al in het vriesvak bij Jumbo.
